Mụn trứng cá: Những điều bạn nên biết

Mụn thường bắt đầu xuất hiện từ tuổi dậy thì, phổ biến ở vùng mặt, ngực và lưng. Với nhiều người, tình trạng này sẽ cải thiện khi trưởng thành. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn kéo dài nhiều năm sau đó, với các tổn thương viêm đỏ, đau, đôi khi chứa mủ.

Đây là một trong những bệnh lý da liễu phổ biến nhất ở thanh thiếu niên và người trẻ, đồng thời cũng là nguyên nhân ảnh hưởng đáng kể đến sự tự tin và chất lượng cuộc sống.

Bác sĩ Lã Thanh Hà khám bệnh cho bệnh nhân đến điều trị

Mụn hình thành như thế nào?

Mụn là kết quả của quá trình viêm tại đơn vị nang lông – tuyến bã (pilosebaceous unit), nơi bao gồm nang lông và tuyến bã nhờn.

Tuyến bã có nhiệm vụ tiết sebum (bã nhờn) để duy trì độ ẩm và bảo vệ bề mặt da. Khi lượng bã nhờn tăng cao kết hợp với tế bào sừng tích tụ, lỗ chân lông dễ bị bít tắc. Môi trường này tạo điều kiện cho phản ứng viêm phát triển và vi khuẩn Cutibacterium acnes tăng sinh, khiến tổn thương mụn xuất hiện.

Đến nay, cơ chế chính xác của quá trình này vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, bởi mụn là sự kết hợp của nhiều yếu tố: nội tiết, di truyền, phản ứng viêm và hệ vi sinh trên da.

Chế độ ăn có gây mụn?

Đây là câu hỏi được đặt ra rất thường xuyên.

Nhiều người cho rằng chocolate, sữa hoặc nước ngọt là nguyên nhân trực tiếp gây mụn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện nay chưa chứng minh được mối quan hệ nhân quả rõ ràng giữa một loại thực phẩm cụ thể và mụn.

Một số nghiên cứu ghi nhận người có chế độ ăn với chỉ số đường huyết cao (High Glycemic Load) gồm:

• Đường tinh luyện

• Nước ngọt

• Nước ép nhiều đường

• Bánh mì trắng

• Mì, pasta

• Ngũ cốc chế biến

có xu hướng bị mụn nhiều hơn.

Ở chiều ngược lại, chế độ ăn giàu:

• Rau xanh

• Trái cây

• Thực phẩm nguyên bản (whole foods)

được ghi nhận có liên quan đến tình trạng mụn nhẹ hơn.

Một số nghiên cứu cũng quan sát thấy mối liên quan giữa việc tiêu thụ sữa và mụn, tuy nhiên bằng chứng hiện tại vẫn còn hạn chế và chưa đủ để khẳng định sữa là nguyên nhân gây mụn.

Điểm đáng chú ý là các chế độ ăn mang tính viêm, giàu thực phẩm chế biến sẵn thường liên quan đến mức độ mụn cao hơn. Vì vậy, xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng, nhiều thực phẩm tươi và hạn chế đường tinh luyện vẫn là lựa chọn có lợi cho sức khỏe làn da.

Điều trị mụn bắt đầu từ việc đánh giá đúng mức độ

Bước đầu tiên trong điều trị là xác định mức độ bệnh.

Những trường hợp mụn nặng hoặc có nguy cơ để lại sẹo nên được bác sĩ da liễu thăm khám.

Trong khi đó, mụn nhẹ thường chỉ gồm:

• Một số đầu trắng

• Đầu đen

• Mụn viêm kích thước nhỏ

• Phân bố khu trú

có thể được chăm sóc bằng các sản phẩm điều trị tại nhà.

Điều quan trọng là cần hiểu rằng điều trị mụn luôn cần thời gian. Thông thường phải từ 8–12 tuần mới bắt đầu thấy sự cải thiện rõ rệt.

5 nguyên tắc chăm sóc da mụn

1. Rửa mặt tối đa hai lần mỗi ngày

Làm sạch quá mức có thể làm hàng rào bảo vệ da suy yếu và khiến tình trạng kích ứng tăng lên.

2. Lựa chọn sữa rửa mặt dịu nhẹ

Ưu tiên các sản phẩm dành cho da nhạy cảm, hạn chế hương liệu và chất tẩy rửa mạnh.

3. Chuẩn bị cho giai đoạn kích ứng ban đầu

Trong khoảng hai tuần đầu sử dụng thuốc trị mụn, da có thể khô, bong nhẹ hoặc đỏ hơn. Đây là phản ứng khá thường gặp và thường giảm dần theo thời gian.

4. Luôn kết hợp kem dưỡng ẩm

Một loại kem dưỡng ẩm không chứa hương liệu giúp giảm kích ứng và cải thiện khả năng dung nạp của da trong quá trình điều trị.

5. Sử dụng kem chống nắng mỗi ngày

Kem chống nắng giúp hạn chế tình trạng tăng sắc tố sau viêm (thâm sau mụn), đặc biệt ở người có làn da châu Á.

Hoạt chất điều trị mụn không kê đơn

Đối với mụn mức độ nhẹ, ba hoạt chất có bằng chứng khoa học mạnh nhất gồm:

• Adapalene

• Salicylic Acid (BHA)

• Benzoyl Peroxide

Các hoạt chất này đều mang lại hiệu quả tốt nếu sử dụng đúng cách. Trong nhiều trường hợp, việc phối hợp nhiều hoạt chất sẽ cho kết quả cao hơn.

Riêng Benzoyl Peroxide cần lưu ý có thể làm bạc màu quần áo, khăn hoặc ga trải giường.

Nếu xuất hiện kích ứng nhiều, nên tạm ngưng vài ngày rồi tiếp tục với tần suất thấp hơn trước khi tăng dần.

Khi nào nên gặp bác sĩ?

Nếu sau khoảng 2–3 tháng chăm sóc đúng cách mà mụn vẫn kéo dài, lan rộng hoặc ngày càng viêm nhiều, bạn nên được bác sĩ da liễu đánh giá.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc bôi kê đơn

• Kháng sinh đường uống

• Retinoid

• Peel da y khoa

• Laser hoặc các phương pháp hỗ trợ khác

Điều trị mụn luôn cần được cá thể hóa theo từng làn da và từng mức độ bệnh.

Nguồn tham khảo: Clinical Practice: Acne Vulgaris, New England Journal of Medicine, tháng 10/2018.